1971 sonbaharında, Londra’da bir radyolog ve bir mühendis, sonradan biri tarafından anlatıldığına göre, “gol atmış futbolcular gibi” sevinçle zıplıyorlardı. Ellerinde, insan beynini eşi benzeri görülmemiş bir kalitede gösteren, tomogram olarak bilinen tamamen yeni bir X-ray (röntgen) görüntüsü vardı. Görüntüyü inceleyen radyolog James Ambrose, 41 yaşındaki hastasının beynini “beklediklerinden çok daha ayrıntılı” görebildiğini ve beyin korteksini, beyin-omurilik sıvısıyla dolu boşlukları ve hatta beyaz maddeyi net bir şekilde seçebildiğini söylüyordu.
Mühendis Godfrey Hounsfield, bu yeni X-ray teknolojisini neredeyse tek başına geliştirmişti.
3D X-ray cihazının prototipiyle Hounsfield, tıpta görüntüleme alanının en önemli tekniklerinden biri hâline gelecek olan bilgisayarlı tomografinin (BT) gelişimini başlattı. Godfrey Hounsfield’ın prototipi, üstlerinden birinin olumlu bir şekilde “çılgın bir fikir” olarak tanımladığı düşünceye dayanıyordu: Hounsfield, nesnelerin içini, “sanki nesneyi bir pastırma dilimleyicisinden geçiriyormuş gibi” katman katman görüntülemek istiyordu. Aylar süren ikna çabalarının ardından, çalıştığı elektronik ve plak şirketi EMI’dan bir prototip geliştirmek üzere bütçe almayı başardı.
1 Ekim 1971’den itibaren James Ambrose’un çalıştığı Wimbledon’daki Atkinson Morley Hastanesi’nde test edilen ilk klinik model, görüntüyü oluşturmak için bir bilgisayar içermiyordu hatta ilk BT tarayıcılarına bilgisayar entegre etmek gibi bir plan da yoktu. Beyinden toplanan veriler manyetik bir banda kaydediliyor ve yaklaşık 20 kilometre uzaklıktaki bir EMI laboratuvarına arabayla götürülüyordu. Hounsfield ve Ambrose, ilk test sonuçlarını 20 Nisan 1972’de yayımladıklarında, X-ray teknolojisinde X-ray’in keşfinden bu yana yaşanan en büyük sansasyonu yarattılar. Adeta bir gecede bilgisayarlı tomografi, tıbbi X-ray teknolojisinin yönünü değiştirdi.
Siemens’te Büyük Bir Heyecan
Siemens Healthineers’ta bilgisayarlı tomografinin tarihi, 1972 yılında EMI’nin Londra’daki araştırma laboratuvarına yapılan bir ziyaretle başladı. O dönemde Siemens X-ray geliştirme biriminin başında bulunan Friedrich Gudden, ziyaretin oldukça bilgilendirici geçtiğini belirtiyor: “Yemekler mükemmeldi ve bilgisayarlı tomografinin mucidi Godfrey Hounsfield da bizimleydi. Üzerimde harika bir izlenim bıraktı; sakin, gösterişsiz, tam bir İngiliz centilmeni. Anlattıkları ise büyüleyiciydi; örneğin, bir görüntü için ölçümlerin toplanmasının başlangıçta dokuz gün sürdüğünü söyledi.”
Aynı yıl Siemens’in Erlangen’deki temel araştırma birimi, hastane ve klinik iş akışlarına uygun, güçlü bir BT tarayıcısı geliştirmeye başladı. Yaklaşık 30 yıl sonra, Friedrich Gudden, Siemens ekibinin projeye gösterdiği “muazzam heyecanı” “unutulmaz” olarak tanımlıyordu. Çalışmalar her gün gece geç saatlere kadar devam ediyor, Gudden toplu taşımaya bağımlı çalışanları gece yarısından sonra şahsen evlerine bırakıyordu.
Siemens, 1974 ortasından itibaren Frankfurt’taki Goethe Üniversitesi Tıp Merkezi’nde SIRETOM prototipini test ettiğinde, “rakipler dâhil olmak üzere ziyaretçi akınına uğradılar ve cihazın işlem süresi, kullanım kolaylığı ve görüntü kalitesi herkes tarafından hayranlıkla karşılandı.” Gudden, o dönemde SIRETOM’un piyasadaki tüm cihazlardan üstün olduğunu da özellikle vurguluyordu: “Eğer teslimat yapabilecek durumda olsaydık, çok sayıda sipariş alırdık. Amerikalı doktorlar teslimat süresini sorduğunda verdiğimiz cevaba ya kahkahayla ya da gözyaşlarıyla tepki verirlerdi, karakterlerine göre değişirdi bu.”
Bir yıl sonra, Kasım 1975’te, SIRETOM seri üretime girdi ve Siemens Healthineers mühendisleri, sonraki 50 yıl boyunca birçok çığır açan buluşla bilgisayarlı tomografinin gelişimine yön verdiler.
Modern BT tarayıcıları hâlâ Godfrey Hounsfield’ın ortaya koyduğu temel prensibe göre çalışıyor – ancak teknolojik açıdan, ilk cihazlarla karşılaştırıldığında adeta başka bir çağdalar. Siemens Healthineers’ın Spiral BT, PET/BT ve Dual Source BT gibi önemli kilometre taşları, bilgisayarlı tomografi tarihindeki son gelişmeler olmayacak gibi görünüyor zira Godfrey Hounsfield’ın da dediği gibi: “Bir köşede hâlâ birçok keşif saklanıyor olabilir; sadece birilerinin onları hayata geçirmesini bekliyorlar.”
Ref: https://www.medmuseum.siemens-healthineers.com/en/stories-from-the-museum/history-of-ct