Akciğer kanseri, dünya genelinde kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenlerinden biri olmaya ve hastalar başta olmak üzere sağlık profesyonelleri ile sağlık sistemleri üzerinde önemli bir baskı oluşturmaya devam ediyor. Günümüz sağlık sistemleri hastalıkları oluşmadan önce önlemeye odaklansa da akciğer kanserinin çoğu zaman erken evrede belirti göstermeden ilerlemesi, erken tanı, doğru evreleme ve etkin tedavi planlamasının kritik önemini ortaya koyuyor. Bu noktada dijitalleşme, yapay zeka ve ileri görüntüleme teknolojileri ile desteklenen tanı ve tedavi sistemleri, bu zorlu hastalıkla mücadelede büyük rol oynuyor. Siemens Healthineers, görüntülemeden laboratuvar çözümlerine, yapay zeka uygulamalarından hassas radyoterapi sistemlerine kadar sunduğu uçtan uca teknolojilerle hastanın ve sağlık profesyonellerinin yolculuğunu bütünsel olarak destekliyor. Bu yaklaşım ise şirketin “görünmeyeni görmek” felsefesini klinik pratiğin merkezine taşıyor.
Kandan Terapiye Giden Yolda Hastalara ve Sağlık Profesyonellerine Uçtan Uca Destek
Siemens Healthineers, hastaların kandan terapiye uzanan yolculuğunun her aşamasında yer alan entegre bir ekosistem sunuyor. Bu yolculuk, erken teşhisin temelini oluşturan laboratuvar analizleriyle başlıyor. Kandaki biyobelirteçlerin ve genetik profil analizlerinin doğru şekilde değerlendirilmesi, özellikle risk altındaki hastaların takibinde klinik karar destek süreçlerini güçlendiriyor.
Siemens Healthineers’ın laboratuvar diagnostiği çözümleri, akciğer kanserinin biyolojik davranışının anlaşılmasına ve tedavi sürecinin izlenmesine önemli katkılar sağlıyor. Serum tümör belirteçleri, hastalığın seyri, tedavi yanıtı ve olası nüksün erken saptanması açısından sağlık profesyonellerine tamamlayıcı bilgiler sunuyor. Bu biyobelirteçler arasında Neuron-Specific Enolase (NSE), özellikle nöroendokrin kökenli tümörlerle ilişkisi nedeniyle küçük hücreli akciğer kanseri (SCLC) için öne çıkan belirteçlerden biri. NSE’nin serum düzeyindeki değişimler, tedavi yanıtının değerlendirilmesi ve hastalığın izlenmesi açısından klinik olarak anlamlı ipuçları sağlayabiliyor. Akciğer kanserinin yapısı göz önüne alındığında CYFRA 21-1 gibi diğer biyobelirteçler de özellikle non-small cell lung cancer (NSCLC) alt tiplerinde ek klinik bilgi sunabiliyor. Siemens Healthineers’ın laboratuvar altyapısı, bu biyobelirteçlerin güvenilir ve standartize biçimde ölçülmesini sağlayarak sağlık profesyonellerinin hastalığın seyrini daha bütüncül değerlendirmesine ve kişiselleştirilmiş tedavi kararlarını desteklemesine yardımcı oluyor.
Akciğer kanseri özelinde, yüksek risk gruplarının düşük doz bilgisayarlı tomografi ile kişiselleştirilmiş şekilde taranması, ölüm oranlarının azaltılmasında kritik rol oynuyor. Güncel tarama programlarında hastaların yaklaşık %80’inin evre 1 veya 2’de teşhis edilebildiği* ve bunun da tedavi şansını önemli ölçüde artırdığı görülüyor. Bu süreçte tarama programlarının yaygınlaşmasını zorlaştıran temel faktörler ise radyasyon dozu, tarama doğruluğuna ilişkin yalancı pozitif ve yalancı negatif sonuç riskleri ile sağlık sistemlerindeki maliyet ve iş yükü olarak öne çıkıyor.
Bu zorlukların aşılmasında Siemens Healthineers’ın ileri görüntüleme çözümleri öne çıkıyor. Düşük doz BT taramalarında kullanılan SOMATOM go.Top bilgisayarlı tomografi sistemi ve photon-counting teknolojisiyle NAEOTOM Alpha platformu, ultra düşük radyasyon dozunda yüksek uzaysal çözünürlük ve üstün görüntü kalitesi sunarak geniş popülasyonların güvenle taranmasına destek oluyor. Photon-counting teknolojisi, özellikle erken evre akciğer nodüllerinin daha yüksek doğrulukla tespit edilmesine katkı sağlayarak erken tanı süreçlerini güçlendiriyor. Yapay zeka destekli AI-Rad Companion yazılımları ise radyologların iş yükünü azaltırken, insan gözünün kaçırabileceği en küçük bulguların dahi saptanmasına yardımcı olarak tanı doğruluğunu artırıyor.
Hastalığın yayılımını ve biyolojik karakterini değerlendirmede PET-CT, MR ve ileri hibrit görüntüleme sistemleri önemli rol oynuyor. Bu alanda da Siemens Healthiners Biograph Horizon ve Biograph Trinion PET-CT platformları tümörün biyolojik aktivitesini anatomik detaylarla birleştirerek kişiye özel tedavi planlarının oluşturulmasına temel sağlıyor. MAGNETOM Flow MR platformu ise güçlü MR görüntüleme kapasitesi ve yapay zeka destekli analiz yetenekleri ile akciğer kanserinde yumuşak doku kontrastının ve tümör yayılımının detaylı şekilde değerlendirilmesini sağlıyor.
Tedavi tarafında ise Siemens Healthineers bünyesindeki Varian teknolojileri, akciğer kanseri tedavisinde radyoterapi alanında yeni bir standart oluşturuyor. Halcyon ve TrueBeam tedavi platformları radyoterapinin hızını ve hassasiyetini artırırken, yapay zeka destekli radyoterapi sistemi Ethos, tedavinin günlük değişen şartlarına göre adaptasyon sağlayıp gerçek zamanlı olarak tedavi planını güncelleyebiliyor. Tüm tedavi cihazlarına eklenen solumun kontrol sistemleri ile de hastanın nefes alış verişine göre tedavi yönetilebiliyor. Bu yaklaşım, kanser hücrelerini maksimum düzeyde hedeflerken sağlıklı dokuların korunmasını destekleyen devrimsel bir tedavi modeli sunuyor. Bu yaklaşım, kanser hücrelerini maksimum düzeyde hedeflerken sağlıklı dokuların korunmasını destekleyen devrimsel bir tedavi modeli sunuyor.
Akciğer Kanserinde Avrupa’nın Tarama Yaklaşımı
Akciğer kanseri çoğu zaman ileri evrelerde belirti verdiği için, hastalık teşhis edildiğinde tedavi şansı azalabiliyor. Bu tabloyu değiştirmek üzere Avrupa’da bu alanda önemli adımlar atılıyor. Ulusal akciğer kanseri tarama programını başlatan Polonya ve Birleşik Krallık’ta yürütülen Targeted Lung Health Check programları erken evre teşhis oranlarında önemli artışlar sağladı. Ayrıca Avrupa Birliği’nin Europe’s Beating Cancer Plan kapsamında düşük doz BT başta olmak üzere akciğer ve diğer kanserlerin tarama programlarının geliştirilmesi teşvik ediliyor; 2022’de yapılan AB Konseyi önerisi ile tarama çerçevesinin genişletilmesi ve yüksek risk grubundaki bireylerde düşük doz BT’nin değerlendirilmeleri tavsiye ediliyor. Bu yaklaşım, erken teşhis oranlarını artırarak tarama eşitsizliklerini azaltmayı da hedefliyor. Bu tür tarama programlarının ülkemizde de değerlendirilmesi, özellikle risk gruplarına yönelik erken ve etkin bir tarama yaklaşımı, erken evrede tanı oranlarını artırarak hastalığın bireysel ve sağlık sistemi üzerindeki yükünü azaltmaya katkı sağlayabilir.
Kaynaklar:
* Balata, H., et al. (2021). "Analysis of the baseline performance of five UK lung cancer screening programmes." Lung Cancer 161: 136-140.
European Commission – Europe’s Beating Cancer Plan